Wanneer de kaak, de speekselklieren of een gedeelte daarvan in het bestralingsgebied liggen, zal voorafgaand aan de bestraling een onderzoek door de tandarts plaatsvinden. Zowel mensen die hun eigen tanden en kiezen hebben als mensen met een kunstgebit komen hiervoor in aanmerking. Dit onderzoek bestaat uit:

• Met behulp van een röntgenfoto (OPG) wordt gekeken of er wortelresten en eventueel verstandskiezen in de kaak zijn achtergebleven. Indien dit het geval is worden deze voor de bestraling verwijderd.
• Bij mensen die hun eigen tanden en kiezen nog hebben dienen, ontstoken tanden en kiezen voor aanvang van de bestraling behandeld of getrokken te worden.
• Bij dragers van een kunstgebit wordt de pasvorm gecontroleerd om de kans te verminderen dat deze gedurende de bestraling last gaat veroorzaken.

In al deze gevallen zal er met uw eigen tandarts contact worden opgenomen en in principe wordt u door uw eigen tandarts behandeld.

Wanneer de speekselklieren in het bestralingsgebied liggen, kan het zijn dat de speekselklieren minder speeksel gaan produceren. Door gebrek aan speeksel ontstaat er een droge mond, waardoor er sneller tandbederf kan ontstaan. Om het gebit hiervoor te beschermen zal de tandarts fluoridekapjes maken (zie foto). Deze kapjes moet u dagelijks vanaf de eerste bestralingsdag gebruiken. De kapjes vult u met fluoridegelei 1% die u op recept krijgt. Na de bestraling, kan op advies van de tandarts het gebruik van de fluoridekapjes worden afgebouwd.

De procedure is als volgt:

• Poets eerst uw gebit nauwkeurig schoon.
• U doet heel weinig fluoridegelei in het kapje en verdeelt dit gelijkmatig in een dunne filmlaag (wattenstokje gebruiken).
• Plaats het kapje over de gebitselementen en verwijder met een wattenstokje eventueel overtollige gelei welke nu over de rand is gevloeid.
• Laat het kapje gedurende 5 minuten in de mond.
• Na 5 minuten het kapje verwijderen en met een tandenborstel en eventueel een beetje tandpasta de gelei weg borstelen. Alle gelei is nu uit de mond.
• Spoel het kapje schoon met lauw/koud water en leg het weg voor de volgende applicatie.
• Voor een herhalingsrecept kunt langskomen op de polikliniek bij de tandarts of mondhygiëniste.  

Tijdens de bestraling

Om problemen aan het mondslijmvlies en tandvlees te beperken is het belangrijk dat u een gezonde mond heeft (en houdt) voordat u aan de bestraling begint. Heeft u eigen tanden of kiezen dan is het van groot belang dat u extra aandacht besteed aan mondhygiëne. Heeft u een uitneembare prothese, dan zijn onderstaande aanvullende adviezen raadzaam om op te volgen.

Dagelijkse mondverzorging bij een eigen gebit:

• Poets 4x daags, na iedere maaltijd en voor het slapen gaan met een zachte tandenborstel en tandpasta met fluoride.
• Interdentaal reinigen met flossdraad, tandenstoker of rager.
• Spoel uw mond met water na het tandenpoetsen.
• Gebruik volgens voorschrift de gebitskapjes met fluoridegelei er dun op aangebracht die u van de tandarts heeft ontvangen. Deze kapjes zult u in het algemeen levenslang 3x per week dagelijks vijf minuten moeten indoen, alleen afbouwen in overleg met mondhygiëniste/tandarts.
• Vet uw lippen 4x daags in met cacaoboter of vaseline, dan ontstaan er minder snel kloofjes.
• Spoel minimaal 4x daags uw mond met zout water. Dit maakt u door een afgestreken eetlepel keukenzout in een liter (gekookt) water op te lossen. Spoel na met water en ververs dagelijks het zout water. Spoel 2x daags met Chloorhexidine digluconaat 0,12% zonder alcohol.

Dagelijkse mondverzorging bij een gebitsprothese:

• Poets 4x daags uw gebitsprothese met tandpasta en spoel deze af met water.
• Doe 's nachts de prothese uit en zet deze in water.
• Voeg eenmaal per week aan het water waar u de prothese inlegt een theelepeltje azijn toe. Dit voorkomt tandsteenaanhechting op de prothese. Bij gebruik van reinigingstabletten, de prothese goed afspoelen met kraanwater.
• Spoel minimaal 4x daags uw mond met zout water. Dit maakt u door een afgestreken eetlepel keukenzout in een liter (gekookt) water op te lossen. Spoel na met water en ververs dagelijks het zout water.
• Vet uw lippen 4x daags in met cacaoboter of vaseline, dan ontstaan minder snel kloofjes.
• Heeft u geïrriteerd mondslijmvlies, laat dan uw prothese zoveel mogelijk uit.

Het is raadzaam om tijdens de hele bestralingsperiode uw mond regelmatig te laten controleren door de tandarts en/of mondhygiëniste. Zij kunnen mondproblemen ten gevolge van de bestraling signaleren en hier iets aan doen.

Na de bestraling

Na een bestraling op het hoofd-halsgebied is het raadzaam, vooral in de eerste periode na afloop van de bestraling, frequent uw tandarts en mondhygiëniste te bezoeken.

Het gebruik van de fluoridekapjes bij mensen met eigen tanden en kiezen worden meestal levenslang gebruikt. De bestraling kan namelijk ook op lange termijn mondproblemen veroorzaken.

Tijdens of na de bestraling op het hoofd-halsgebied mag u nooit uw tanden of kiezen laten trekken zonder dat dit met uw hoofd-halschirurg, radiotherapeut of tandarts van het NKI-AVL hebt besproken. Wanneer door uw huisarts of tandarts wordt gevraagd naar vroegere ziekten, vergeet dan nooit de bestraling te vermelden.

Na bestraling of chemoradiatie dient uiterst terughoudend te worden opgetreden met het verwijderen van tanden en kiezen omdat het risico op osteoradionecrosis groot is. Als voorzorg wordt 1 dag preoperatief gestart te worden met Augmentin, 3x625 mg (of Claritromycine 2x500 mg), te continueren tot 9 dagen postoperatief.

Bij osteoradionecrosis of vóór het plaatsen van implantaten in bestraald bot moet hyperbare zuurstof therapie (20 sessies ervoor en 10 erna) worden overwogen.

Wilt u naar aanleiding van het bovenstaande aanvullende inlichtingen dan kunt u de tandarts of mondhygiëniste (Heleen Flohil, tel: 020-5127802) om verdere informatie vragen.